ΑΝΟΙΧΤΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ
τ. 1028 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2005

Η Β’ Σύνοδος του Βατικανού ανοίγει την Εκκλησία στο μέλλον

 

Β΄ Βατικανή Σύνοδος

Μια αξιολόγηση του έργου της Συνόδου 20 χρόνια μετά, από Επισκόπους σε σύνοδο*


Φως και σκιές στην αποδοχή της Β΄ Βατικανής Συνόδου

Η μεγάλη πλειοψηφία των πιστών δέχθηκε τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο με ενθουσιασμό, έστω και αν μερικοί, σποραδικά, αντέδρασαν αρνητικά. Αναμφισβήτητα η Β΄ Βατικανή Σύνοδος έγινε δεκτή με ευνοϊκή διάθεση επειδή το Πανάγιο Πνεύμα οδήγησε την Εκκλησία του. Επί πλέον, ακόμα και έξω από την καθολική Εκκλησία, πολλοί έστρεψαν με προσοχή το βλέμμα τους προς τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο.

Παρά ταύτα, όσο μεγάλοι κι αν υπήρξαν οι καρποί της Συνόδου, αναγνωρίσαμε ότι υπήρξαν καθυστερήσεις και δυσκολίες στο να γίνει αποδεκτή. Υπήρξαν, ασφαλώς, σκιές στους μετασυνοδικούς χρόνους, που οφείλονται επίσης σε μια εσφαλμένη κατανόηση και εφαρμογή της Συνόδου, αλλά και σε άλλες αιτίες. Όμως, με κανένα τρόπο δεν μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι όλα αυτά που συνέβησαν μετά τη Σύνοδο, συνέβησαν εξαιτίας της Συνόδου.

Πρέπει κυρίως να διερωτηθεί κανείς γιατί, στο χώρο που αποκαλείται ο «πρώτος κόσμος», ύστερα από μια διδασκαλία περί Εκκλησίας όπου παρέχεται βαθιά και άπλετη εξήγηση, αρκετά συχνά εκδηλώνεται μια αποδέσμευση από την Εκκλησία, παρ’ όλο που και εκεί επίσης οι καρποί της Συνόδου αφθονούν. Ενώ εκεί όπου η Εκκλησία ασφυκτιά εξαιτίας των ολοκληρωτικών ιδεολογιών, ή ακόμα εκεί όπου υψώνει τη φωνή ενάντια στις κοινωνικές αδικίες, η Εκκλησία φαίνεται να γίνεται πιο θετικά αποδεκτή. Όμως, δεν μπορεί να το αρνηθεί κανείς, και στους χώρους αυτούς, όλοι οι πιστοί δεν ταυτίζονται πλήρως και ολοκληρωτικά με την Εκκλησία και την κύρια αποστολή της.


Εξωτερικές και εσωτερικές αιτίες των δυσκολιών

Σε πολλά μέρη του κόσμου, η Εκκλησία υστερεί σε υλικά μέσα καθώς επίσης και σε άτομα για να εκπληρώσει την αποστολή της. Ας προστεθεί ακόμα ότι δεν είναι σπάνιο το να εμποδίζεται στην άσκηση της ίδιας της ελευθερίας της από κάποια εξωτερική δύναμη. Στις πλούσιες χώρες, μια ιδεολογία που χαρακτηρίζεται από την υπερηφάνεια για την τεχνική πρόοδο αναπτύσσει όλο και περισσότερο ένα ορισμένο ενυπαρξισμό που οδηγεί στην ειδωλολατρία προς τα υλικά αγαθά (η λεγόμενη καταναλωτική κοινωνία). Είναι δυνατό να οδηγηθεί σ’ ένα είδος τύφλωσης απέναντι στις πνευματικές πραγματικότητες και αξίες. Είναι αδύνατο επίσης να αρνηθεί κανείς την παρουσία μέσα στην κοινωνία δυνάμεων που ασκούν μια μεγάλη επιρροή και που χαρακτηρίζονται από μια σχετική εχθρότητα προς την Εκκλησία. Είναι διάφορες εκδηλώσεις δράσης του «άρχοντα αυτού του κόσμου» και του «μυστηρίου της αδικίας» στην εποχή μας.

Ανάμεσα στις εσωτερικές αιτίες των δυσκολιών πρέπει να σημειωθεί μια ανεπαρκής και εκλεκτική ανάγνωση της Β΄ Βατικανής Συνόδου και μια ερμηνεία επιφανειακή της διδασκαλίας της προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Από τη μια, υπήρξαν απογοητεύσεις επειδή ήμασταν πολύ δειλοί στην εφαρμογή της αληθινής διδασκαλίας της Συνόδου, από την άλλη, η ανεπαρκής ανάγνωση των κειμένων είχε ως αποτέλεσμα μια μονόπλευρη παρουσίαση της Εκκλησίας ως διάρθρωση καθαρά θεσμική, απογυμνωμένη από το μυστήριό της. Πιθανόν να μην είμαστε απαλλαγμένοι από κάθε ευθύνη αν, κυρίως οι νέοι, θεωρούν την Εκκλησία κατά κριτικό τρόπο, ως ένα απλό θεσμό. Ίσως δώσαμε εμείς αφορμή για να μας κτυπήσουν, μιλώντας πολύ για ανανέωση των εξωτερικών διαρθρώσεων της Εκκλησίας και λίγο για το Θεό και τον Ιησού Χριστό. Μερικές φορές έλειψε επίσης η διάκριση του καλού και του κακού πνεύματος μη διακρίνοντας σωστά ανάμεσα στο νόμιμο άνοιγμα της Συνόδου προς τον κόσμο και την αποδοχή της νοοτροπίας και της τάξης των αξιών ενός εκκοσμικευμένου κόσμου.


Μια πιο βαθιά αποδοχή της Β΄ Βατικανής Συνόδου

Αυτές οι δυσκολίες μαζί με άλλες φανερώνουν την ανάγκη να ξανακοιτάξουμε τη Σύνοδο ακόμα πιο βαθιά. Η αποδοχή αυτή περνά υποχρεωτικά από τέσσερα διαδοχικά επίπεδα: μια ευρύτερη και βαθύτερη γνώση της Συνόδου, την εσωτερική αφομοίωσή της, την επιβεβαίωσή της μέσα στην αγάπη, το πέρασμα σε πράξη μέσα στη ζωή. Μόνο η εσωτερική αφομοίωση και η έκφρασή της μέσα στη ζωή μπορούν να κάνουν ώστε τα κείμενα της Συνόδου να καταστούν ζωντανά και ζωοποιά.

Η θεολογική ερμηνεία της συνοδικής διδασκαλίας οφείλει να λάβει υπόψη της όλα τα κείμενα αυτά καθ' εαυτά και στη σχέση τους το ένα με τα άλλα, αυτό επιτρέπει να εκθέσει κανείς με προσοχή τη συνολική έννοια να δοθεί μια ιδιαίτερη προσοχή στις τέσσερις μείζονες Διατάξεις και Συνόδου, που αποτελούν τα κλειδιά για την ερμηνεία των υπολοίπων Διαταγμάτων και Δηλώσεων. Δεν πρέπει να διαχωριστεί η ποιμαντική φύση των κειμένων από τη σοβαρότητα της διδασκαλίας, όπως το ίδιο δεν είναι σωστό να χωρίσει κανείς το πνεύμα από το γράμμα της Συνόδου. Εξάλλου, η Σύνοδος πρέπει να εννοηθεί μέσα στη συνέχεια με τη μεγάλη Παράδοση της Εκκλησίας, αλλά, συγχρόνως, πρέπει να λάβουμε από τη διδασκαλία αυτής της Συνόδου ένα φως για την Εκκλησία σήμερα και για τους ανθρώπους της εποχής μας. Η Εκκλησία είναι αυτή καθεαυτή και η ίδια σε όλες τις Συνόδους.

Από την έκθεση της Συνόδου
«Σύγχρονα Βήματα» αρ. 59, Ιούλιος 1986

Υποσημείωση
* Έκτακτη Σύνοδος των Επισκόπων. Ρώμη, 24/11-8/12 1985
Από την Έκθεση με τη σύνθεση εργασιών ( Πρόεδρος. Καρδ. Dannels)

   
     


©2005 Catholic Church of Greece